RECHTBANK DEN HAAG
Wijziging van de machtiging tot het verlenen van verplichte zorg
[betrokkene],
Team Jeugd- en Zorgrecht
Zaak-/rekestnr.: C/09/711755 / FA RK 26-8889
Datum beschikking: 2 september 2026
Beschikking naar aanleiding van het door de officier van justitie ingediende verzoek tot het wijzigen van een zorgmachtiging als bedoeld in artikel 8:12 van de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz), ten aanzien van:
hierna te noemen: betrokkene,
geboren op [geboortedatum] 1986 te [geboorteplaats],
wonende te [woonplaats],
thans verblijvende in de accommodatie [zorginstelling] in [plaats],
advocaat: mr. S.R. Kwee te Rotterdam.
ProcesverloopBij verzoekschrift, ingekomen ter griffie op 28 augustus 2026, heeft de officier van justitie verzocht om wijziging van de door de rechtbank Rotterdam op 24 april 2026 ten aanzien van betrokkene verleende zorgmachtiging door die uit te breiden met ‘andere medische handelingen en therapeutische maatregelen’.
Bij het verzoekschrift zijn de volgende bijlagen gevoegd:
- een aanvraag tot wijziging van de zorgmachtiging aan de geneesheer-directeur van zorgverantwoordelijke [naam 1] gedateerd 17 augustus 2026;
- een aanvraag van de geneesheer-directeur aan de officier van justitie gedateerd 27 augustus 2026;
- een gewijzigd zorgplan van zorgverantwoordelijke [naam 1]
- een aanvullende medische verklaring van psychiater [naam 2] gedateerd 26 augustus 2026.
De mondelinge behandeling van het heeft plaatsgevonden op 2 september 2026. Daarbij zijn de volgende personen gehoord:
- betrokkene, bijgestaan door haar advocaat;
- psychiater [naam 3].
Omdat door de officier van justitie een nadere toelichting op of motivering van het verzoek niet nodig werd geacht en het de rechtbank ter zitting is gebleken dat diens aanwezigheid ook niet noodzakelijk was om tot een inhoudelijke beslissing te kunnen komen, is de officier van justitie niet gehoord.
Standpunten ter zitting
De psychiater licht toe dat de zorgaanbieder elektroconvulsietherapie (ECT) onder onvrijwillige zorg als laatste redmiddel wil toepassen nu alle minder ingrijpende alternatieven zijn uitgeput. Alle combinaties van medicatie zijn geprobeerd, zonder therapeutisch effect. Betrokkene is floride psychotisch, zonder behandeling zal zij dit blijven. De psychiater verwacht goed effect van ECT. De behandeling ECT is bij afdeling [zorginstelling], locatie [locatie], afdeling HIC uitgebreid met betrokkene en haar netwerk besproken. De behandelaars hebben daarbij ook uitvoerig geprobeerd tot overeenstemming met betrokkene te komen. Omdat betrokkene zich tegen ECT verzet is wijziging van de zorgmachtiging nodig.
Betrokkene verzet zich tegen ECT. Betrokkene is bang voor de risico’s die aan een narcose kleven. Ze is angstig omdat zij de motieven van de behandelaars om ECT toe te passen wantrouwt. Betrokkene is bang dat zij erop uit zijn haar te doden. Verder heeft betrokkene een heel gevoelig lichaam. Betrokkene vindt het heel naar dat niemand op de huidige opname-afdeling haar probeert gerust te stellen. Er wordt helemaal niet met haar gepraat en voelt zich niet goed voorgelicht over de werking en de risico’s van ECT. Zij hoort het personeel over haar fluisteren en gebaren maken alsof zij haar willen vermoorden. Ze merkt ook dat alles al klaarstaat voor de ECT.
Beoordeling
Ten aanzien van betrokkene is op 24 april 2026 een zorgmachtiging tot en met 24 oktober 2026 verleend, inhoudende dat bij wijze van verplichte zorg de volgende maatregelen kunnen worden getroffen:
- het toedienen van medicatie, alsmede het verrichten van medische controles, ter
behandeling van een psychische stoornis;
- het beperken van de bewegingsvrijheid;
- het insluiten;
- het uitoefenen van toezicht op betrokkene;
- het aanbrengen van beperkingen in de vrijheid het eigen leven in te richten, die tot
gevolg hebben dat betrokkene iets moet doen of nalaten, inhoudende de beperking
van het gebruik van communicatiemiddelen en het accepteren en nakomen van
ambulante behandelafspraken;
- het opnemen in een accommodatie (nu zo kort als mogelijk en eventueel heropname
bij een decompensatie).
Uit de aanvraag van de zorgverantwoordelijke, de aanvraag van de geneesheer-directeur aan de officier van justitie vergezeld van zijn advies hierover en de aanvullende medische verklaring, blijkt dat de in deze zorgmachtiging genoemde vormen van verplichte zorg niet (langer) volstaan, om het uit het gedrag van betrokkene als gevolg van haar psychotische stoornis aanzienlijke risico op ernstig nadeel af te wenden, zolang daar geen behandeling met verwacht positief effect voor kan worden ingezet. Betrokkene lijdt aan een therapieresistente schizofreniespectrumstoornis met persisterende ernstige psychotische symptomen, waaronder paranoïde wanen, angst, desorganisatie en een volledig ontbreken van ziekte-inzicht. Deze symptomen veroorzaken actueel ernstig nadeel in de vorm van ernstige psychische schade, risico op zelfverwaarlozing, maatschappelijke teloorgang en overbelasting van het steunsysteem.
Betrokkene verzet zich tegen de door de behandelaars voorgestelde ECT als aanvullende vorm van verplichte zorg.
Gebleken is echter dat er geen minder bezwarende alternatieven zijn die hetzelfde met de zorgmachtiging beoogde effect hebben. Alle andere, minder ingrijpende behandelmethoden (zoals verschillende soorten medicatie en psychotherapie) zijn volledig uitgeput en niet effectief gebleken. Betrokkene is conform de richtlijn schizofrenie uitgebreid behandeld met klassieke en atypische antipsychotica, los en in combinatie, clozapine los en in combinatie met een ander antipsychoticum, alle zonder voldoende verbetering van klachten om dreigend nadeel weg te nemen. Tijdens de opname is de antipsychotische behandeling hervat en geïntensiveerd en is daarnaast sprake geweest van intensieve verpleegkundige, psychiatrische en psychosociale begeleiding. Ondanks deze interventies persisteren ernstige psychotische symptomen.
Uit de stukken blijkt dat de voorgestelde gewijzigde verplichte zorg evenredig, naar verwachting effectief en veilig is. Uit de stukken blijkt ook dat bij het bepalen van deze zorg rekening is gehouden met de voorwaarden die noodzakelijk zijn om deelname van betrokkene aan het maatschappelijk leven te bevorderen. ECT is een erkende en evidence-based behandelmethode voor ernstige psychiatrische aandoeningen, waaronder therapieresistente psychotische toestandsbeelden. ECT is, conform de geldende multidisciplinaire richtlijn, bij therapieresistente schizofrenie een aangewezen vervolgstap. Het beoogde resultaat van de behandeling is het terugdringen van de paranoïde psychose, het verbeteren van ziektebesef en behandelacceptatie, herstel van functioneren en het voorkomen van verdere maatschappelijke achteruitgang. ECT zal plaatsvinden conform de geldende professionele richtlijnen en binnen een gespecialiseerd behandelcentrum onder verantwoordelijkheid van een daartoe bevoegde psychiater en anesthesioloog. Voorafgaand aan de behandeling vindt somatische screening plaats en worden eventuele risico’s zorgvuldig beoordeeld. Tijdens de behandeling worden de vitale functies continu bewaakt.
Gelet op het voorgaande is met de voorgestelde wijziging voldaan aan de criteria voor en doelen van verplichte zorg als bedoeld in de Wvggz. Het verzoek zal dan ook worden toegewezen, aldus dat voor de bij de zorgmachtiging van 24 april 2026 verleende geldigheidsduur de vormen van verplichte zorg worden uitgebreid met:
‘andere medische handelingen en therapeutische maatregelen, te weten elektroconvulsietherapie (ECT)’.
Beslissing
De rechtbank:
wijzigt de op 24 april 2026 verleende zorgmachtiging ten aanzien van:
[betrokkene],
geboren op [geboortedatum] 1986 te [geboorteplaats],
inhoudende dat bij wijze van verplichte zorg de volgende maatregelen kunnen worden getroffen:
- het toedienen van medicatie, alsmede het verrichten van medische controles, ter
behandeling van een psychische stoornis;
- andere medische handelingen en therapeutische maatregelen, te weten Elektroconvulsietherapie (ECT);
- het beperken van de bewegingsvrijheid;
- het insluiten;
- het uitoefenen van toezicht op betrokkene;
- het aanbrengen van beperkingen in de vrijheid het eigen leven in te richten, die tot
gevolg hebben dat betrokkene iets moet doen of nalaten, inhoudende de beperking
van het gebruik van communicatiemiddelen en het accepteren en nakomen van
ambulante behandelafspraken;
- het opnemen in een accommodatie (nu zo kort als mogelijk en eventueel heropname
bij een decompensatie).
bepaalt dat deze machtiging geldt tot en met 24 oktober 2026.