[verdachte] ,
geboren op [geboortedag] 1995 in [geboorteplaats] ,
wonende te [adres] .
Hoger beroep
De officier van justitie heeft hoger beroep ingesteld tegen het vonnis van de politierechter in de rechtbank Noord-Nederland.
Onderzoek van de zaak
Dit arrest is gewezen naar aanleiding van het onderzoek op de terechtzitting van het hof van 4 juli 2024, 25 april 2025 en 18 september 2026 en het onderzoek op de terechtzitting bij de politierechter.
Het hof heeft kennisgenomen van de vordering van de advocaat-generaal, die inhoudt dat het openbaar ministerie niet-ontvankelijk wordt verklaard in het hoger beroep.
Verder heeft het hof kennisgenomen van wat verdachte en haar raadsman, mr. D.J. van Rinsum, hebben aangevoerd.
Het vonnis waartegen beroep is ingesteld
De onderhavige zaak heeft betrekking op een demonstratie van Kick Out Zwarte Piet tijdens een raadsvergadering in de raadszaal van het gemeentehuis in [plaats] op 7 november 2022. Verdachte was één van de demonstranten die zijn aangehouden door de politie en is één van tien verdachten die in hoger beroep terechtstaan op verdenking van – kortgezegd – lokaalvredebreuk.
Op 13 februari 2023 is de zaak behandeld door de politierechter in de rechtbank Noord-Nederland. Deze heeft wettig en overtuigend bewezen verklaard dat verdachte zich schuldig heeft gemaakt aan lokaalvredebreuk en heeft voorts bepaald dat het bewezen verklaarde feit niet strafbaar is. Verdachte is daarom ontslagen van alle rechtsvervolging.
Het openbaar ministerie heeft op 13 februari 2020 hoger beroep ingesteld tegen dit vonnis. Uit de appelschriftuur van 3 maart 2023 blijkt dat het openbaar ministerie zich – destijds –niet kon verenigen met de beslissing van de politierechter dat het feit niet strafbaar is. Voorafgaand aan de zitting van het hof van 18 september 2026 heeft de advocaat-generaal bij e-mailbericht van 22 juli 2026 echter aan het hof laten weten dat dit standpunt van het openbaar ministerie inmiddels is gewijzigd.
Het standpunt van het openbaar ministerie
De advocaat-generaal heeft zich op het standpunt gesteld dat het openbaar ministerie het hoger beroep niet langer wil handhaven. Ter onderbouwing van dit standpunt is gewezen op
uitspraken van het Europese Hof voor de Rechten van de Mens en de Hoge Raad, die zijn gedaan ná het vonnis van de politierechter in de onderhavige zaak. Deze uitspraken hebben – kortgezegd – de implicaties van inperkingen van het demonstratierecht in strafzaken scherper in beeld gebracht. Voor de vorming van jurisprudentie is voortzetting van het hoger beroep daarom niet meer noodzakelijk.
Verder is erop gewezen dat in de onderhavige zaak sprake is geweest van een vreedzame demonstratie, zonder bijkomende vernielingen of andere geweldplegingen, en dat de beweging Kick Out Zwarte Piet zichzelf heeft opgeheven, zodat geen specifiek gevaar voor
herhaling bestaat.
Ten slotte is aangevoerd dat de strafverwachting in deze zaak marginaal is, gelet op de justitiële nasleep en de relatieve ouderdom van de zaak.
De zaak is al tweemaal eerder op een regiezitting van het hof aan de orde geweest waardoor een aanvang met de behandeling ter zitting is gemaakt. Dat maakt dat intrekking van het hoger beroep niet meer mogelijk is. De advocaat-generaal heeft daarom gevorderd dat het openbaar ministerie niet-ontvankelijk wordt verklaard in het hoger beroep wegens gebrek aan belang.
Het standpunt van de verdediging
De verdediging heeft zich tegen het standpunt van het openbaar ministerie verzet en bepleit dat er een belang is bij het voortzetten van het hoger beroep, namelijk dat het openbaar ministerie niet-ontvankelijk dient te worden verklaard in de vervolging.
Daartoe is in de eerste plaats aangevoerd dat geen redelijk handelend lid van het openbaar ministerie in deze zaak tot (verdere) vervolging was overgegaan. In dit verband is gewezen op het overheidsoptreden rond de aanhouding van verdachten, het verdere politionele en justitiële optreden, de wijze van bejegening van de verdachten die hun identiteit niet bekend maakten, het instellen van vervolging in deze zaak en het instellen van hoger beroep.
In de tweede plaats is aangevoerd dat sprake is van onherstelbare vormverzuimen in het opsporingsonderzoek, waarbij met name is gewezen op de wijze waarop het Team Openbare Orde Inlichtingen (TOOI) opsporingsmethoden heeft ingezet. Betoogd is dat er een zaaks-overstijgend belang is dat deze onrechtmatige opsporingswijze door het hof wordt onderzocht, erkend en dat er passende consequenties aan worden verbonden.
Het oordeel van het hof
Aan het hof ligt de vraag voor of er belang is de zaak in hoger beroep inhoudelijk te behandelen, nu het openbaar ministerie – dat het hoger beroep heeft ingesteld – dat belang zelf niet meer ziet en om die reden de eigen niet-ontvankelijkheid heeft gevorderd.
Door of namens verdachte is geen hoger beroep ingesteld, maar ter zitting van 18 september 2026 is bepleit dat de verdediging belang heeft bij behandeling van de zaak in hoger beroep. Dat belang is – volgens de verdediging – erin gelegen dat het openbaar ministerie in deze zaak niet-ontvankelijk dient te worden in de vervolging.
Het hof stelt voorop dat in artikel 167, eerste lid, van het Wetboek van Strafvordering aan het openbaar ministerie de bevoegdheid is toegekend zelfstandig te beslissen of naar aanleiding van een ingesteld opsporingsonderzoek vervolging moet plaatsvinden. De beslissing van het openbaar ministerie om tot vervolging over te gaan, leent zich slechts in zeer beperkte mate voor een inhoudelijke rechterlijke toetsing in die zin dat slechts in uitzonderlijke gevallen plaats is voor een niet-ontvankelijkverklaring van het openbaar ministerie in de vervolging op de grond dat het instellen of voortzetten van die vervolging onverenigbaar is met beginselen van een goede procesorde. Een uitzonderlijk geval als zojuist bedoeld, doet zich onder meer voor wanneer de vervolging wordt ingesteld of voortgezet terwijl geen redelijk handelend lid van het openbaar ministerie heeft kunnen oordelen dat met (voortzetting van) de vervolging enig door strafrechtelijke handhaving beschermd belang gediend kan zijn.
Van een dergelijke situatie is in de onderhavige zaak naar het oordeel van het hof geen sprake. Reeds gelet op de aard van de zaak, waarin de grenzen van het demonstratierecht centraal staan, kan niet worden geoordeeld dat een redelijk handelend lid van het openbaar ministerie zonder meer van verdere vervolging af had moeten zien.
Ook de verder door de verdediging gestelde vormverzuimen zouden, indien wordt aangenomen dat daar sprake van is geweest, niet leiden tot het juridische oordeel dat het openbaar ministerie niet-ontvankelijk dient te worden verklaard in de vervolging. Het moet dan gaan om een onherstelbare inbreuk op het recht op een eerlijk proces die niet op een aan de eisen van een behoorlijke en effectieve verdediging beantwoordende wijze is of kan worden gecompenseerd. Daarbij moet die inbreuk het verstrekkende oordeel kunnen dragen dat – in de bewoordingen van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens – “the proceedings as a whole were not fair." Een zover gaande inbreuk is naar het oordeel van het hof uit het dossier onvoldoende aannemelijk geworden.
Het door de verdediging aangevoerde belang bij voortzetting van de zaak in hoger beroep, acht het hof gezien het voorgaande niet van voldoende gewicht om behandeling van de zaak in hoger beroep noodzakelijk te achten.
Het vorenstaande neemt niet weg dat het hof oog heeft voor het belang van een vrije uitoefening van het demonstratierecht in een democratische samenleving en de gevaren van een ‘chilling effect’ door de reactie daarop van overheidswege. Het hof merkt in dit verband op, net als de politierechter deed, dat het in de onderhavige zaak gaat om een relatief kleine demonstratie van beperkte duur, die bovendien vreedzaam is verlopen. Daarbij past in zijn algemeenheid een zekere mate van terughoudendheid in het overheidsoptreden. De wijze waarop de politie heeft gereageerd op de melding van de demonstatie vanuit het gemeentehuis, valt bezwaarlijk in lijn te brengen met de beginselen van subsidiariteit en proportionaliteit.
In de concrete zaak die thans bij het hof voorligt, zie het hof echter, alles overziend, ook ambtshalve onvoldoende redenen die een inhoudelijke behandeling van de zaak noodzakelijk maken. Het hof zal de officier van justitie daarom niet-ontvankelijk verklaren in het hoger beroep.
BESLISSING
Het hof:
Verklaart de officier van justitie niet-ontvankelijk in het hoger beroep.
Dit arrest is gewezen door mr. T.H. Bosma, mr. L.J. Hofstra en mr. Z.J. Oosting, in aanwezigheid van de griffier, D.D. Drost, en is uitgesproken op de openbare zitting van het hof van 2 oktober 2026.
Buiten staat
Mr. Oosting is buiten staat dit arrest mede te ondertekenen.